American Dream: Hot Rody i Custom Rody

W latach piecdziesiatych na zachodzie Ameryki pojawily sie tak zwane hot rody. Wiele hot rodow powstawalo na bazie przedwojennych fordow i chevroletow, ale byly one mocno zmodyfikowane.

Nie tylko nadwozie zostalo mocno zmodyfikowane, ale takze silnik zostal podkrecany lub zastapiony mocniejszym egzemplarzem. Przerobka nadwozia polegala na obnizeniu dachu (tzw. choppen) oraz obnizeniu calego nadwozia, tzw. channellen. Samochod pozostawal wiec mniej wiecej rozpoznawalny. Zazwyczaj byly to dwojmiejscowe auta z dosc prostymi wnetrzami. Silniki byly czesto widoczne, aby mozna bylo podziwiac czesto efektowne, chromowane detale jednostki napedowej. Ten typ rods wedlug purystow to prawdziwe, oryginalne Hot Rods. Pieknym przykladem tej kultury motoryzacyjnej jest od niedawna egzemplarz prezentowany w Louwman Museum. Chodzi o Golden Deuce, przy czym nazwa Deuce nawiazuje do faktu, ze samochod jest z zalozenia Fordem z 1932 roku.

Chociaz te samochody nadawaly sie rowniez do codziennego uzytku, to ze wzgledu na znacznie lepsze osiagniecia bylo oczywiste, aby brac udzial w tak zwanych wyscigach drag. Chodzilo w nich o to, aby ze startu zatrzymanego, po prostej, pokonac cwierc mili (404 metry) w mozliwie najkrotszym czasie. Jechalo sie przeciwko innemu zawodnikowi i w procesie eliminacji ostatecznie pozostawal tylko jeden zwyciezca! Ta dyscyplina sportu, ktora powstala na zachodzie Stanow Zjednoczonych, rozwinela sie w jeden z najchetniej ogladanych sportow w Ameryce.

Hot Rody zyja dalej takze w muzyce. Artysci z Kalifornii, tacy jak Beach Boys i duet Jan i Dean, stworzyli wielkie przeboje nawiazujace do takich pojazdow.

Wkrotce pojazdily lekkie, minimalistyczne pojazdy zbudowane specjalnie do wyscigow drag, czyli dragstery. Organizowano pokazy, na ktorych tego typu samochody prezentowano w duzej liczbie i pelnej chwale. Ubrane w ekstrawaganckie kolory i duze ilosci chromu, pokazy te przyciagaja bardzo wielu odwiedzajacych az do dzisiaj. Budowano nawet specjalne pojazdy przeznaczone wylacznie do tego rodzaju wystaw. Ten segment rozwinal sie w to, co pozniej nazwano Show Rods lub Custom Rods.

Ten typ samochodu byl wlasciwie nieodpowiedni do codziennego uzytku i sluzyl doslownie tylko do pokazu. W Louwman MuseumLincoln Sedan Delivery Deco Linerjest wybitnym przykladem tego nurtu.

Rozwoj custom rods mogl byc nastepstwem tego, co w latach piecdziesiatych i szescdziesiatych nazywano concept cars. Duze koncerny samochodowe z Detroit robily to samo. Za pomoca takich probek daja potencjalnemu nabywcy samochodu wglad w przyszlosc (zwlaszcza wygladu) amerykanskiego auta.

Projektanci custom rods byli w Ameryce bardzo znani. Dwie z najbardziej rozpoznawalnych postaci to George Barris i Ed Roth. Pierwszy z nich zaprojektowal i zbudowal na przyklad samochod Batmana, tak zwany "Batmobile".

O tym, ze tego typu projekty sa nadal dzisiaj cenione, swiadczy fakt, ze oryginalny Batmobile zostal niedawno sprzedany na aukcji za kilka milionow dolarow.

Fakt, ze Hot Rody staly sie tak popularne, nie przeszedl niezauwazony w Detroit. Pod koniec lat szescdziesiatych rozni wielcy producenci zaczeli tworzyc tak zwane muscle cary. Byly to bardziej sportowe wersje pierwotnej, nieco nudnej koncepcji. Samochod wygladal jak standardowy model produkcyjny, ale pod maska znajdowal sie bardzo mocny silnik, zazwyczaj o pojemnosci 7000 cm3 i mocy siegajacej prawie 400 KM. Niestety kryzys naftowy z 1973 roku sprawil, ze popyt byl znacznie nizszy od oczekiwan, przez co liczba egzemplarzy, ktore przetrwaly do dzis, jest niewielka.Plymouth Road Runner Superbirdw muzeum Louwmana jest wspanialym przykladem ostatecznej wersji muscle cara.

Budowa zarowno oryginalnych Hot Rodow, jak i Custom Rodow wlasciwie zawsze pozostala w sferze hobby. Produkcja tego typu samochodow byla, swiadomie lub nie, omijana przez duzych producentow. Jedyna proba podjeta w tej dziedzinie moglaby byc Dodge Prowler. Przy odrobinie fantazji mozna by go uznac za Street Roda. Jednak pod wzgledem jednostki napedowej przydaloby sie kilka modyfikacji!

Wspolczesne, bardziej nowoczesne street rody nadal bazuja na starszych modelach amerykanskiego przemyslu motoryzacyjnego, zwlaszcza z lat piecdziesiatych i szescdziesiatych. Chociaz maja one wyraznie amerykanski charakter, w Europie rowniez istnieje kultura hot rod. Samochody sa moze mniej efektowne, ale jakosc rzemiosla ich konstruktorow jest bezdyskusyjna.

Pomimo ze jest to wydarzenie silnie zwiazane z tradycjami, pojawia sie nowy trend, tak zwany "Rat Rod".

Ten typ wyroznia sie tym, ze zmiany wprowadzone w nadwoziu wydaja sie byc niedokonczone. To jednak tylko zludzenie. Samochod jest tak samo dopracowany, jak prawdziwy hot rod powinien byc, ale ma surowy, zardzewialy wyglad.

Takze w Holandii zyje ten ruch. Tutaj rowniez odbywaja sie pokazy, na ktorych mozna podziwiac rozne rodzaje Rodow. To, czy uwaza sie je za ladne czy brzydkie, nie ma tu znaczenia – nie da sie zaprzeczyc rzemioslu potrzebnemu do zbudowania tych samochodow. Poza tym sa one zupelnie inne!

Peter Helbach