Riikkadjupmela historjjala teleskoavttat bajimus coakkaldat

Nederlannda lea oassun ovttasguvlui siskkilda historjjala telescopaid; Louwman Collection of Historic Telescopes. Dasa gullet bajimusbarggut nugo Christiaan Huygensa alkuperas lensa 1656:s ja Marie Antoinettea eleganta lavdankikker 18. jahkhunddas, ja dat lea bohtan beaivvi logi jagi basset beroastan coahkkimis astronom P.J.K. Louwmana bokte. Dasa stuorra ja earuhis coahkki telescopaid ja verrekikkeriid ii galle maiddai muhtin eatnamis, ja dalle lea dat oidnos Louwman Museas.

Louwman lea galle vihtta jagi gaskkas coahkkadan moadde ceahpes historjala teleskoappaid, unnimusat bahca stuorimusat. Nugo teleskoappaid geavahusat leat iecsamusat, nu maiddai lea stuorra iecsanmearri dan basttas eksposisuvnnas.

Huygens gavuhtton okta bassasin Romas
Louwmanii lei dan ceaggodeami koibmanan, nu son vuorddahtti. "Fievrruid leat vel unnit go mu ohcanat. Okta ohcamiin Romas, okta guovttesuorggis, galleimme okta rámbuvrris mas lei muhtun boares brillat, ja doppe galleimme min stuorimus gavuheami. Okta bassasin mas lei boares linsat galleimme okta originala linsa Huygensas, mas linsa lei su iezzan goddon ja merket."

Raddaid gaskkas bajilisasid
Vaikke diehtovuohta lea radda bajilisasid gaskkas, de Marie Antoinettea iehcen teaterskovi ja Patroni binokular teleskop 1719:s badjelii viehkat ollu fuomasa. Vuosttas lea nugo sivdnadas; cuovgoduvvon, geardduheapmi, dahkon porselanas, silbas ja sevdnjes ivvoras.

Patroni lea go Nattvakt teleskopaid gaskkas
Patroni teleskop Louwman Collection:s lea ii mihkkege unnit go teleskopaid "Nattvakt". Ii dušše danin go teleskop lea juohke oassi italias elegansa ovdamearka mii meroštallá 18. jahkhundda álggu, muhto maiddai danin go Patroni teleskop Louwman Collection:s lea teknalaččat stuorra miillašuvdna teleskopaid ovdáneamis. Lassege lea geahci ain hui buorre kondisuvnnas ja vel dan 300 jagi boares stativa mii gullá dan oktii lea gávdnan áiggi njuolggadusaid haga. Ja dat lea maiddai unikum.

Ovdasvuohta juohkit gaskkusteami
"Ovdasvuohta", nu cealká Louwman go son jearahallá manne son lea čohkken ja rabas álgán stuorra gaskkusteami. "Go lean leamaš unna bárdni de gierdejin astronomija ja teleskoappaid, ja dat ii leat goassege guohtun mu. Danin lean nu illudahtton ahte sávan juohkit mu pasiovnnama earáide. Ja vel Haagas; doppe gos brillenslibbar Lipperhey čájehii vuosttaš teleskoavtta máilmmis maŋimuš vahku september 1608."

Den Haagas best doalvaduvvon nieida
Dasa teleskopain sáhtii Lipperhey geahccat platfoarmmas Mauritstorren bajábealde Binnenhofas Haagas Leidena Pieterskerk loddiid ruvttuid ja maiddai Stuorra girkko diibmu Delftis. Louwman: 'Haagas gávdnus teleskopas lea otne velassii dat best doalvaduvvon nieida Hofstadis. 1608:s lei dat muhto nu stuorra ođas, ahte vel Prins Maurits ja Spania gonagasstivra, Markies Ambrogio Spinola, bohte njuolga geahccat dan invensemas persovnnalaččat. Iige leat illu ahte dán dáhpáhusa čálihuvvui ja mun lean hui ilolaš ahte mii sáhttit lasihit dán álgoálgosearvvi dan čoahkkima muitalusa Maurits, Spinola ja Lipperhey birra miiid kolekšuvdnii.'

Juohke miessemannu vuosttaš bearjadaga

Kolleksjonen lea dalle juohke vuosttaš bearjadaga mánus oidnojuvvot Louwman Museum:s Leidsestraatweg 57:s Haag:s.