Maskotter dahje 'cahkkejuvvonbiktas juohke biillii'

Ruvttoluotta ajis geavaheamen olbmot iecsan iezzaset earahagaid bures erohallat. Gaskkal jagiid leat fanasat ja hearregielat coggon govaid ja merkkideamiiguin.

Selvva boegbeeld skibbas mas lea seaili, jus muhtun buori viellja lea, oaiddasuvvo ovdalii mascottaid automobiillaid 20. jahkusa. Mascottat leat iezzaset soartiid ja sturrodagaid. Automobiillaid earenoamassat válljejedje individualiserejuvvot vel eanet, geavahan guovttegielat govaid radiatora bajás. Muhtin geardde manai nu guhká ahte gielddahuvvon, fabrikka bokte bidjon “caggat” biddjojedje eret ja buhtisjedje eará, čađat, objektain. Dat sáhttiba leat govat suodjaleaddjiid, dahje fiigurat mat čilgejit favorittagovva, nugo sporta. Muhto dainna sajis gávdnojit maiddái muhtun geardde termometarat. Dat lei hui ávkkálaš accessorija, danne go motorat dan áigge eanet geardde háliidedje “goikadit” go belástit ja de lei dehálaš gohčodit čielggas ahte gitta geahččalit guollemana temperatuvra.

Alggobargguidis lei biilla eanet geatnegasvuohta doarjumiidda. Sosiitehtabirrasiin lei biilla lassaneamet statusmerketin ja olbmot sirde suhttat gearddui geas lei stuorimus ja čaikkimus biilla. Karosseriijat dahkejuvvojedje vel eanet ekstravaganttat, sisaskuvlaide lasihuvvojedje eanet eksotihkkat muoraid ja sihke silbbain. Vai vel buorebut oidnot daid birrasis, olbmot válljejedje heivehan eksklusiivvalaš kunstaverk maiddai dainna standaaralaš goikkehasat boaresfigura sadjásačča.

Jagi 1911 sirdii biebmaduodjar Charles Sykes, geas lei bargu Lord Montagu of Beaulieu ovddas, dan berozma govva mii gohccoduvvo Spirit of Ecstasy, ja mii dan maŋŋel lea gallema badjel juohke Rolls-Royce-radiatora. Su oahpahus ja duojarvuohta givsside earat biebmaduodjarat maiddai dahkat radiatormascotat. Fransa duojar Rene Lalique lea okta maiddai berozmasin dainna guvlui. Lalique dagai logi jagi 1920- ja 1930-loguin lassi kaunilaid govvaid lasis, mat odne leat luohtegottiin stuorra árvvu. Erenoamaskahtti Laliqua bargguide lea matta lasi mii geavahuvvo hui dohkkehit bures govvaid govvaid fasadnaid. Laliqua fabrikka gexistter lea vel otne ja dahkko moadde lasi bargguide "René Lalique stiillas".

Det leat heivehan mascottat ovtta earala merkkiide. Nugo ovdal mainnuhuvvon Spirit of Ecstasy Rolls-Royce-merkkii, muhto maiddai girrandan stork (Cigogne) Gaska-Franca merkkii Hispano Suiza, gudinne Minerva oaivi, dan seamma nammasa Belgiala luksusbiillaide ja Triomphe Isotta Fraschinii (Italia).

Okta daid duddjariin geat dahken mascottaid iezzaset iehkadeddjiide lei fransala Francois Bazin. Louwman-musea lea muhtun su bargguide. Dasa leat álki dovdat stuorra čalmmustahttinmerke F.BAZIN mas lea čalmmustahtton njuolga báddi.

Sidan maillalaš máilmmioasttolaš soahti lea radiator mascotta maiddai maiddái unnit geavahuvvon. Lassaneamet dovddu (passiiva) fievrru sihkkarvuohta birra dagai ain dan ahte biilla ovddabealde ii galgga leat sharpa njurggot dahje olggosčohkkehat, nu ahte mascottat guohtun guovttos dahje šat unnit ja unniheapmiid bokte huksejuvvojedje. Dat ‘vaaralagasimmas’ mascotta mas lea Louwman Musea čoakkáldat, lea vel dat Duesenberg SJ LaGrande 1935:s.

Ovdal ja otne leat muhtin merkehat, nugo Rolls-Royce ja Mercedes-Benz, vel bidjanin čielggas masgotta biilla vuolde. Dasa geaiguin leat daid coggat dahkan nu ahte go lea vuorbi, de sii leat sihkkaris ja galget čavget dahje mannat olles badjelkarosseriija sisa. Muhtin (boares) merkeain lea masgotta rievdaduvvon embleman, nugo Jaguar-is.

Louwman museas gullet lasi masgotat earah artisttaid biddusmasan go ovdal namuhuvvon. Sis leat maiddai biillain ja feara vitrinain.

Phil Seed