
Porsche Formula 1:s
10 juli 2016
Louwman Musea raceoasasis lea golmma Formula 1-racebiillaid maid sáhttá áhkut: (eksperimentella) March 6-hjula, Toyota TF109 ja Porsche 718 Noregs "Gentleman Racer"-a, junker Carel Godin de Beaufort-a. Dán artihkkalis muitala eanet dán Porsche birra.
Porsche-merkka biillodahkkiid bargoheami álggii guhkkin maŋŋel nubbi máilmmisoađi, álggos Nuortariikkalaš Gmundis ja maŋŋel Dusseldorjgas Stuuttgartis, gos fitnodaga lea ain gávdnan. Duiskka biillodahkkiindustriija lei maŋŋel 1945 geallalaččaid hálddašusas ja galggai álggos dušše ráhkadit biillaid mas lei eanet 1500 cc mohtorvoluma. Porsche lansašii sportabiilla, mas lei vuoigatvuohta mii lei vuođđuduvvon 1100 cc Volkswagen boxer-mohtorii. Vaikko mohtorvoluma lei unna, de biilla addii buorre suoritusaid dan geažil ahte son lei geahpas. Osalastin gilvvuide Duiskkas (olggobealde eai vel sáhttán gilvvodit) addii vuosttašvuohta luondduklassaid, ja dan geažil bođii Porsche-namma almmolaš mediai. 1950-logu álggus osalasteigga vuosttaš geardde 24-diimmu gilvvus Le Mansis, gaskkalit franskalas johtimiiguin, ja daidna lihkostuvai.
Maŋŋel go dat, mohtorat šattii stuorit (fargga 1500 cc) ja eanet ovdamearkkaid go álgo vuoigatvuohta. Bassiidguhkkon doalvui vel leat ovttasbuktin. Dán áigodagas šattai njealljeceahkkes boxermohtor guokte bajit čuohcanássiin. Dát galgai doaimmahuvvot dehálaš rolla Porsche-merkka historjjás.
[caption id="attachment_1992" align="alignnone" width="1024"]

Porsche 550 Spyder gilvu dihte bissova birra[/caption]
Dasa motoras bivdde muhtun muora 550A Spyder-typpaid, guhte lei čielgas gilvvabiila, mas Porsche rabaiduvvui riikkaidgaskasa sis, erenoamasat guhkes gilvvuid. Okta daid gilvvuid lei Carrera Panamericana, dan beroastat gilvvi Mexicos, gos Porsche oažžuhe ovddasvasta luohkkaseaavdima. Dasa suksesas dagai ahte namma Carrera lasihuvvui eanet erenoamasiid Porsche-modellain. 550A ja su čuovvovaš, RSK, ledje unnit guokteisttalaš biillat, mat vaikko sii ledje unnit motorain, dolvojedje dakkár gilvvejoavkkuid mat ledje eanet fámolaččat.
RSK-modela, mas motor (mas lei vel 1500 cc) leat nu ovddidan lahka 150 hk, sai maiddai geavahuvvot Formula 2-gilvvuin mat gohccui juogo lassi progrmmain dahje ovttas Formula 1 (Grands Prix) gilvvuiguin. F1:s lei maksimaala cilinderinnehallat 2500 cc, muhto Porsche-bilat oidnojit erenoamasi heivvolahtten Formula 2:s gos maksimaala 1500 cc lei dorjojuvvon.
Vaikke Formule 2 biillat gohccedettiin goassege gaskkal Formule 1 biillaid, de sii vuorddemet iezzaset gilvvuid. Dasa seamma gulai nederlandala Carel Godin de Beaufort, guhte 1958:s searui RSK-biilan Nidarlandi stuorra bajes gilvvui Zandvoort-gilvvudearbmis ja bohtii doppe 11. sajis.
Same jagis lei eret gilvu Formula 2 biillaid várás Reims-a luohtas johtti gilvvušilljuin. Doppe ožžo iehcenfransalaš johtolat Jean Behra vuosttaš vuoituma Porschei Formula 2:s. Son lei heivehan (fabrihkkas registrerejuvvon) Porsche-biila iežaset ovttaisttalažžan, nu ahte stoalpu lei gaska guvlui.
[caption id="attachment_1995" align="alignnone" width="600"]

Behra Porsche 718.[/caption]
Porsche mearridii maemohuvvan geavahit fabrikkanin ovttaisttala mas leat rabas juolggat, mii galggai doaimmat bures buot cirkusiin. Formule 2 biila, type 718/2, riegadii dan maŋŋel.
Dasa Porschea vuosttaigeahcce lei 1959 álgos Monacovuorkkis, go "Werksfahrer" von Trips lei stivrras, muhto duorastaga rohtu vahaccuovgat dan vuosttaigeahccei. Jean Behra lei ovdaneapman ieznan ovttaisttojuvvon biilla dainna ahte lei dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna dainna
Boahtte jagi 1959 lei unnit geavahan 718/2. Ruohtasa Jo Bonnier boahtte goalmmadas Reimsis, muhto maiddai Behra Porsche maŋŋel.
Die ođđa Formule 1 gaskamearri 1961:s ja boahtte jagiid birra addai oainnu, danne go maks. mohtorvoluma mearriduvvui 1500 cc:s! Porsche sáhttai danin, maŋoskuvllas, álggahit ovddasvástádusa dain prestišalaš Formule 1‑gieggadeamis. Jagis 1960 lei stuorra geavaheapmi 718/2‑modellas Formule 2‑gieggadeamis, vai sáhtti váldit eret juohke mánáidvuoigatvuohta biillas. Oktasaš Porsche lea ráhkadan 5 biilla 718/2‑typpas, mat eanemus geavahuvvojedje fábrikkain johtilit Wolfgang von Trips, Hans Hermann, Edgar Barth, Joakim Bonnier ja amerihkalaš Dan Gurney. Stuorra gieggadeamis Dusseldorpmis ja muhtin eará báikkis vuolggahuvvojedje vel Graham Hill ja John Surtees.
Madel lea leama suksesfula ja nu maiddai ahte Stirling Moss maiddai vuojadalii dan. Rob Walker Racing Team ivnnit (sevdnjesalas ja vielgat albasa njunni) Moss oaivvilda suksesaid dain biillas Formula 2:s.
[caption id="attachment_1999" align="alignnone" width="1000"]

Stirling Moss Porsche 718-s[/caption]
Racesearvvi 1961:s lei Porsche leamahtti biila. Muhto dasto italias Ferrari lei ovdaneami hagaidnjunni-bilan. Dat lei guhtta cilinddar V6-mohtor mas lei eanet vuoimmi go Porsches, ja dan dihte lei dat ollesvuohta searvvis.
Oassaldat Formula 1:s lei duhtavaerru go oassaldat Formula 2:s. Meari 1962:s oidnojit ođđa biilla mas lei gaska logi njeallje cylindara boksermohtor (mas lei ain lohpiidbivdu) ja danin sii ledje dohkkehuvvon. Dát biilla lei type 804. Dan Gurney:a vuoitin Fransa stuorra prixas Rouen sirkkus lei meari bajitdasas.
Ollander Carel Godin de Beaufort lei oastin osttanan Porsche 718/2 mas Stirling Moss lei johtan, ja son johtii dan privaatcoureurena Grands Prix ja eará Formule 1 gilvvuid. Heivet geardduin geavahuvvui vel nubbi biila, mii registrerejuvvui nama `Ecurie Maarsbergen` vuolde. Dasa biillas soddjejuvvoe nuorra, muhto maksande, coureurat nu ahte biila geavaheapmi lei unnimusat kulunohtala. Dain berozmusaid seamma lei Gerhard Mitter, guhte maŋŋil lei bargo-coureur Porsche-s.
Juos maŋga jahki maŋŋel go Porsche lei vuosttaš geardde leat F1-s, sii gaskkalduhtte Formule 1-radjon. Ovdamearkkaid eanggalas konstruktoarat nugo Lotus ja BRM, mat leat doalahuvvon nannet Coventry Climax-mohtorain, ja vel Ferrari, daggodeigga ahte osalastin dán konagaslassii ii leamaš Porschei nu beroštupmi. Porsche máhcai ruovttoluotta dan autosportasektorii mas sii leigga duohta buorit, dasa maŋŋelgoahtte gilkoraddjasiid gilkoráiduide. De lei oktaid privataridduid nugo Godin de Beaufort geažes, geat galge doalvut Porsche beroštumi bajás jaččat ja boares modelain.
[caption id="attachment_2001" align="alignnone" width="600"]

Carel Godin de Beaufort doibmen Porsche 718/2[/caption]
Min duogain leatnelahttu oaivvilda 1963 ja boahtte jagis muhtun boalluide skorat Mailmmecampeavttas 718/2-autoin. Dat ieana ii lei juoga unna doaimmaheapmi. Kvalifiseringsvuoruin 1964:s Dusska Grand Prix:s Nurburgringas rihkkui Carel Godin de Beaufort Porsche-auto siiddis ja doapma guokte beaivvi maŋŋel vavdnasiid dihte, dušše 30 jagi boaris.
Otne beaivvi rádjai ii Porsche ge buotna F1-biillaid huksen, muhto maŋŋel jagiid lea son huksen mohtoraid Formula 1:i.