Maserati 100 lat

Sto lat sportowych sukcesow, pieknej techniki i eleganckiego wzornictwa.
Historia Maserati moglaby niemal byc powiescia. Ogromne wzloty przeplataja sie z glebokimi upadkami, czasem zaskakujaco krotko po sobie. W tym roku swietuje sie setna rocznice istnienia marki. To imponujace, bo czesto stala ona na skraju przepasci.

Tekst i zdjecia: Bart van den Acker

Rodzina Maserati z Bolonii pod koniec XIX wieku byla obdarzona szescioma synami. To byly fascynujace czasy, samochody i motocykle dopiero raczkowaly, a kazdy, kto mial zaciecie techniczne, mogl pojsc w wiele stron. Dotyczylo to pieciu z szesciu braci. Wyjatkiem byl Mario, obdarzony talentem artystycznym, ktory poszedl wlasna droga. Najstarszy, Carlo, niestety zmarl juz w 1911 roku. W 1914 roku Alfieri zalozyl wlasna firme, warsztat naprawczy marki samochodowej Isotta Fraschini, u ktorej wczesniej byl zatrudniony. Dolaczyli do niego mlodsi bracia: Bindo, Ettore i Ernesto. Maserati byli przedsiebiorczy i uruchomili takze mala fabryczke swiec zaplonowych. Prowadzili rowniez zespol wyscigowy marki Diatto, dopoki ta fabryka nie miala juz na to pieniedzy. Bracia przejeli samochody wyscigowe, zmodyfikowali je i umiescili na nich wlasne nazwisko: Maserati Tipo 26, nazwane od roku 1926. Artystycznie uzdolniony Mario wnosi teraz swoj wklad i projektuje logo, zaczerpniete z trojzebu boga morza Neptuna, ktorego ogromny posag stoi w Bolonii. Nowa marka buduje wylacznie samochody wyscigowe, co z biznesowego punktu widzenia nie zawsze jest korzystne. W 1932 roku zalozyciel Alfieri umiera w wyniku operacji nerek. Trzej mlodsi bracia bardzo go brakuja, zarowno osobiscie, jak i zawodowo, poniewaz pelnil wyrazna role lidera. Doprowadzilo to do tego, ze w 1937 roku cale przedsiebiorstwo zostalo przejete przez przemyslowa rodzine Orsi z Modeny, co jednoczesnie oznaczalo przeniesienie marki. Trzej bracia podpisali umowe, ze beda pracowac dla swojej dawnej firmy jeszcze przez dziesiec lat. Adolfo Orsi zaczynal jako handlarz szmatami i wykorzystywal kazda nadarzajaca sie okazje biznesowa. W ten sposob Maserati stalo sie rowniez producentem akumulatorow, malych elektrycznych samochodow dostawczych, motocykli oraz maszyn dla przemyslu metalowego, takich jak tokarki i frezarki. Ta wszechstronnosc pozwolila marce przetrwac rowniez lata wojny.

Maserati to marka dzialajaca w wielu roznych obszarach. Przez wiele lat produkowano takze lekkie motocykle, a tutaj widzimy egzemplarz z lat piecdziesiatych.

Grand Prix i samochodziki przed 1940 rokiem.

Pomimo wszystkich trudnosci Maserati potrafilo odnosic sukcesy na torach wyscigowych. Maserati bylo groznym rywalem dla Alfa Romeo i Bugatti. Z miedzy innymi Nuvolarim za kierownica osiagnieto kilka waznych zwyciestw, w tym w Wielkiej Nagrodzie Belgii w 1933 roku.

Jeden z najstarszych Maserati, samochod Grand Prix 8CM z 1933 roku, znajduje sie obecnie w Muzeum Louwmana w Hadze. Czolowy kierowca wyscigowy Tazio Nuvolari wygral nim Grand Prix Belgii.

Pod koniec lat trzydziestych opracowano model 8CFF, samochod ktory potrafil momentami mocno uprzykrzyc zycie dominujacym w owym czasie Silberpfeile Mercedesa i Auto Union. Klase nizej (do 1500 cm3 z kompresorem) Maserati rozdawalo karty modelem 4CL, wspolnie z Alfa Romeo.

Burzliwe czasy

W 1947 roku wygasa kontrakt, bracia Maserati wracaja do Bolonii i zakladaja marke samochodowa OSCA. Maserati zdobywa szczegolnie w latach piecdziesiatych wielka slawe jako konstruktor samochodow wyscigowych. Auta do uzytku drogowego powstaja jedynie w niewielkich ilosciach i tylko na specjalne zamowienie. Orsi rozumie, ze tak nie da sie dalej funkcjonowac. W marcu 1957 roku zostaje zaprezentowany prototyp modelu 3500, ktory staje sie pierwszym seryjnie produkowanym modelem.

3500 GT byl pierwszym Maserati produkowanym w prawdziwej serii. Szesciocylindrowy silnik o pojemnosci 3,5 litra to ujarzmiony silnik wyscigowy, a nadwozia dla tego „standardowego coupe” zostaly wykonane przez Carrozzeria Touring.

W tym czasie cala firma stoi na skraju przepasci, poniewaz ladunek statkowy maszyn, ktore Orsi sprzedal bezposrednio obalonemu w miedzyczasie prezydentowi Peronowi z Argentyny, nie zostaje oplacony przez nowych rzadzacych. Syndyk jest przychylnie nastawiony do Maserati i produkcja modelu 3500 moze zostac uruchomiona, co (na szczescie) okazuje sie wielkim sukcesem sprzedazowym. W latach szescdziesiatych Maserati wprowadza na rynek cala serie imponujacych samochodow sportowych, takich jak Mistral, Sebring, Mexico, Ghibli i Indy.

Ghibli z 1967 roku charakteryzuje sie bardzo stonowanym, czystym wzornictwem, a silnik to 4,9-litrowe V8, ktore bylo stosowane w wielu modelach. Taki Ghibli pojawia sie teraz w holenderskim serialu telewizyjnym 'Heer en meester'.

Najbardziej niezwyklym modelem jest Quattroporte (doslownie: czterodrzwiowy), z predkoscia maksymalna 240 km/h bedacy najszybsza limuzyna na swiecie. Jednak mali producenci samochodow tacy jak Maserati nie mogli w dluzszej perspektywie przetrwac, co doprowadzilo w 1968 roku do przejecia marki przez Citroena. Z tej wspolpracy pochodzi wyjatkowe sportowe coupe SM francuskiej marki. Kompaktowy silnik V6 z modelu SM Maserati wykorzystuje jako silnik centralny w modelu Merak. W tym okresie powstaja tez inne nowe modele, takie jak Bora i Khamsin. Podczas kryzysu naftowego w 1973 roku Citroen (po raz drugi) zbankrutowal i zostal przejety przez Peugeota, ktory jednak nie byl w ogole zainteresowany wloskim producentem samochodow sportowych.

Grand Prix i samochody sportowe po 1940 roku.

Przed sezonem 1954 opracowano legendarne auto Grand Prix 250F. Ten samochod, wraz z modelem 300S zbudowanym do wyscigow samochodow sportowych i jego pochodnymi, sprawil, ze pasmo sukcesow wyscigowych trwalo dalej.

W latach piecdziesiatych Maserati wciaz produkowalo glownie samochody wyscigowe. To jest A6GCS, dwulitrowy samochod sportowy z szesciocylindrowym silnikiem o mocy 160 KM, ktory przyniosl wiele zwyciestw w klasie w wyscigach na calym swiecie.

Te samochody sprzedawaly sie ponadto bardzo dobrze wsrod prywatnych kierowcow. Ukoronowaniem wysilku bylo Mistrzostwo Swiata Formuly 1 Juana Manuela Fangio (jego piate i pierwsze oraz jedyne dla Maserati) w 1957 roku. Z powodu serii dramatycznych wypadkow z udzialem fabrycznego zespolu samochodow sportowych firma zostala ostatecznie zmuszona do zaprzestania udzialu w wyscigach.

W rekach odwiecznego rywala

Wloski rzad od dziesiecioleci utrzymuje rozne instytucje, ktore maja podtrzymywac dzialalnosc podupadajacych fabryk, dopoki warunki sie nie poprawia. Maserati w zasadzie nie mialo juz zadnej przyszlosci, dopoki nie pojawil sie Alejandro DeTomaso. Argentyńczyk DeTomaso byl bylym kierowca wyscigowym, multimilionerem i przemyslowcem, majacym kilka firm w branzy samochodowej i motocyklowej. Nie tylko utrzymal Maserati przy zyciu, ale dodal tez nowy element. Na poczatku lat osiemdziesiatych pojawil sie Biturbo, stosunkowo kompaktowy, czteroosobowy samochod o stonowanych liniach, z pieknym silnikiem V6 z dwiema turbosprezarkami i cena wynoszaca mniej wiecej polowe ceny Porsche 911.

Modele Biturbo nadaly marce Maserati zupelnie nowy kierunek. Pieknie rozwiazana technika, stonowane wzornictwo i znacznie bardziej przystepne ceny. To jest 430, przy czym cyfra 4 odnosi sie do liczby drzwi.

Obok Biturbo pojawil sie nowy Quattroporte, uzywany nawet przez prezydenta Wloch, imponujacy samochod o duzym prestizu. Biturbo stanowil baze dla calej gamy modeli, w tym wersji czterodrzwiowej i Spider, z roznymi silnikami i odmianami. Dla malych producentow samochodow sportowych wciaz byly to trudne czasy. W 1993 roku dla Maserati nadeszla powazna pomoc. Szef Fiata, Agnelli, nie chcial, aby dumny, stary znak z trojzebem pewnego dnia zniknal w zlych okolicznosciach i przejal firme, tak jak ponad dwadziescia lat wczesniej otoczyl opieka Ferrari. DeTomaso zostal wykupiony, a Maserati trafilo teraz pod skrzydla Ferrari, swojego pierwotnego arcyrwala. Dzieki Ferrari w Maserati pojawil sie nowy elan. Ulepszono zaklady produkcyjne, a wraz z nimi jakosc samochodow. Ponadto znowu pojawily sie nowe modele, takie jak 3200GT i Spider, pozniej Gran Coupe i Spider oraz nowe generacje Quattroporte. W naszych czasach Maserati odnosi wieksze sukcesy niz kiedykolwiek wczesniej. Wprowadzony w zeszlym roku nowy Ghibli, pierwszy model marki oferowany takze z silnikiem wysokopreznym, a nawet z napedem na cztery kola, bije wszelkie rekordy sprzedazy.

Obecne Ghibli jest jednym z modeli, dzieki ktorym Maserati w nadchodzacych latach dazy do znacznie wyzszej produkcji i sprzedazy. Nowoczesna technika i komfort, ale z dumnym trojzebem na przodzie, prawdziwe Maserati.

W ciagu stu lat Maserati przeksztalcilo sie z malej, recznie pracujacej firmy o wielkich ambicjach w ekskluzywna marke o sportowym statusie. Sprzedaz ma wzrosnac do 50 000 sztuk rocznie, czyli mniej wiecej tyle, ile marka wyprodukowala w pierwszych trzech cwiartkach swojego istnienia. Viva Maserati!